ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
شناسه نشریه
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب) شماره 74

سال : 15
شماره : 4
شماره پی در پی : 74

اطلاعات مقاله

ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 15، شماره 4، ، شماره پی در پی 74

تحلیل کارکردهای بلاغی و ایدئولوژیک داستان انبیاء در دیوان صائب

صفحه (221 - 238)
فاطمه زمانی (نویسنده مسئول)، مژگان میرحسینی
تاریخ دریافت مقاله : تیر 1400
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : مهر 1400

چکیده

زمینه و هدف: داستانهای دینی و اساطیری مانند قصه خضر، سلیمان، یوسف، عیسی، موسی و غیره به نحو چشمگیری در دیوان غزلیات صائب بکار رفته اند. با توجه به اینکه شاعران و نویسندگان متناسب با مختصات ادبی و اندیشگانی عصر خویش به بازآفرینی دیگر متون میپردازند، قصص انبیاء نیز در دیوان صائب بایست از کارکردهای بلاغی و ایدئولوژیکی ویژه ای برخوردار باشد.

روش مطالعه: در این مقاله پربسامدترین تلمیحات داستانی انبیاء براساس جلد اول دیوان صائب استخراج شده است. آنگاه وجوه بلاغی و ایدئولوژیک هریک از داستانها در ساختار غزلیات صائب تحلیل شده است.

یافته ها: قصه هر پیامبر با عبور از منشور مضمون پردازی نمودهایی از عشق زمینی سبک خراسانی و عشق ملکوتی سبک عراقی را بازآفرینی کرده و طیفهای معنایی و بلاغی بکری خلق کرده است.

نتیجه گیری: صائب از زوایای گوناگون تفسیرهایی ادبی، اجتماعی و عرفانی از داستان پیامبران ارائه میدهد. وی با ایجاد تغییرات محتوایی و کمّی در داستان انبیاء، نه تنها از تکرار ملال آور آنها جلوگیری کند، دلالتهای معنایی تازه ای به آنها بخشیده است و از دریچه ملاکها و موازین اخلاقی و اجتماعی عصر خویش، به نقد قصص انبیاء نشسته است.

کلمات کلیدی
قصص انبیاء , مضمون پردازی , ادبیت , ایدئولوژی , غزلیات صائب